Waar zit je zelfbewustzijn?

Wat is je 'zelfbewustzijn' eigenlijk? Weten wat er in je eigen lichaam en gedachten gebeurt: weten dat je bestaat. Dat is zelfbewustzijn. Je zou het ook je geest kunnen noemen. Maar waar zit dat dan, dat zelfbewustzijn? Wetenschappers en filosofen hebben lang nagedacht waar het kan zitten in je lijf (je hersenen of je hart) of buiten je lichaam (in de ruimte of een andere dimensie).

Sommige dachten dat je lichaam en je geest aparte dingen zijn. Een beetje zoals een televisie en het programma dat je erop kijkt. Je lichaam is dan de televisie en het programma je geest. Dat komt ergens vandaan, maar het begint niet in de televisie. Sommige andere dachten dat je geest gemaakt wordt in je hersenen. Zij dachten dat alle indrukken van buitenaf samenkomen in een klier in je hersenen en daar gemengd worden met gedachten, zodat je weet wat je hoort, ziet en voelt.

Wetenschappers zijn het er al een tijdje over eens dat je geest in je hersenen zit. Ze dachten dat er verschillende gebieden in je hersenen samenwerken om je te laten weten dat je bestaat in de wereld die je meemaakt. Nu hebben wetenschappers een man onderzocht van wie de hersenen zijn kapotgemaakt door een virus. Bij hem is er niks meer over van de hersen-delen waarvan wetenschappers dachten dat je zelfbewustzijn daar zit. Toch herkent hij zichzelf in de spiegel en kan hij zichzelf niet kietelen. Dat zijn twee testen om je zelfbewustzijn te controleren.

Nu denken wetenschappers dat je zelfbewustzijn niet alleen maar in je hersenen zit, maar misschien zelfs in je hele lichaam! Het spreekwoord: 'Ik denk, dus ik besta' zou dan misschien veranderd moeten worden in 'Ik besta, dus ik denk'!

Popeye had gelijk!

Van spinazie eten word je echt sterker!

Wetenschappers hebben uitgevonden dat een bepaalde stof in spinazie, nitraat, je spieren sterker maakt. Ze hebben dat onderzocht door muizen extra nitraat te geven en daarna hun spieren te vergelijken met die van muizen die geen extra nitraat kregen. De 'spinazie-muizen' hadden meer sterke spieren!

Je hebt twee soorten spieren, witte en rode. De rode spieren zijn voor lange inspanning, zoals joggen, fietsen en zwemmen. De witte spieren zijn voor snelle inspanning, zoals gewichtheffen, sprinten, gooien en schoppen. Nitraat uit spinazie zorgt ervoor dat je spieren een andere belangrijke stof kunnen opslaan en loslaten: calcium. Daardoor kunnen ze zoveel kracht leveren!
Die calcium zit weer in boerenkool, hazelnoten en abrikozen. Ook in melk, maar daar kun je niet zoveel uithalen.

Dus: eet lekker veel spinazie, boerenkool, spitskool, hazelnoten en abrikozen en je spierballen zullen nog sterker worden!

Waarom wordt je haar groen van het zwembadwater?

Heb jij ook van die blonde haren die groen worden als je in het zwembad bent geweest? Misschien ken je wel iemand of heb je zelf meegemaakt dat je op vakantie met groene haren rondliep! Hoe komt dat nou?

Sommigen denken dat het door het chloor in het zwembadwater komt. Dat is niet zo. Chloor is een bleekmiddel en als er teveel in het water zit, wordt je er alleen maar blonder van! In het water zitten andere stoffen die je haar kleuren.

dit is geen zwembadhaar!

Die stoffen zijn eigenlijk metaaloxiden. Dat zijn verbindingen tussen metaaldeeltjes en zuurstofdeeltjes, net als roest. De groene kleur wordt veroorzaakt door koperoxide. Dat wordt soms gebruikt in middeltjes om algen dood te maken, maar kan ook van nature voorkomen in het water. De bleekmiddelen die in het water zitten, kunnen er wel voor zorgen dat koperen buizen sneller oxideren (roesten), maar zorgen zelf niet voor de groene kleur. Het koperoxide kan binden aan de eiwitten (proteinen) in je haren en die zien er dan groen uit.

Om te voorkomen dat je haar groen wordt, kun je er een beschermende laag op aanbrengen. Bijvoorbeeld door je haar eerst te spoelen met conditioner of cremespoeling. Als dat niet werkt, kun je na het zwemmen je haar het best meteen wassen. Gebruik dan een shampoo met 'chelaten' erin. Chelaten zijn stoffen waarvan de moleculen om de metaaldeeltjes gaan zitten, zodat ze aan niets anders kunnen binden. Dus ook niet aan je haren! Kijk maar eens bij de ingrediënten van je shampoo of er chelaten inzitten. Voorbeelden zijn: EDTA, glycine, citroenzuur (citric acid), azijnzuur (acetic acid).

haar moeder heeft alles geprobeerd, maar vast nog geen Mad Science!

Heb je toch groen haar en wil je ervan af? Heb je niet de goede shampoo? Los het dan op met spullen uit de keuken. Je kunt je haar spoelen met citroensap, azijn of zelfs met cola! Het zuur zorgt ervoor dat de metaaldeeltjes loslaten van de eiwitten in je haren.

LET OP!
Was je haar hooguit één keer in de twee weken of zelfs per maand met middeltjes uit de keuken. Die halen ook de natuurlijke vetten uit je haar, waardoor het heel droog wordt. Je kunt dus het beste meteen een conditioner gebruiken nadat je je haar hebt gewassen met citroensap, azijn of cola...

Experiment: Electro-actief slijm!

We krijgen vaak vragen over slijm: Hoe kun je slijm maken? Wat kun je ermee?
Met het volgende experiment maak je slijm dat elektro-actief is. Electroactiviteit betekent in dit geval dat het reageert op statische elektriciteit.

Dit heb je nodig:

• 3/4 kopje maizena (175 ml)
• 2 kopjes olie (475 ml)
• ballon
• schenkkan
• bakje om in te schenken
• koelkast

Dit moet je doen:

Stap 1: Meng de olie met de maizena in een kan. Roer het goed door en zet het even in de koelkast tot het koud is.

Stap 2: Blaas de ballon op en geef hem een statische lading door ermee over je haar of kleding te wrijven.

Stap 3: Haal het mengsel uit de koelkast en roer het nog even door. Giet het langzaam over in het bakje.

Stap 4: Houd de opgeladen ballon bij het slijm

Dit gebeurt er:

Het slijm kan gewoon stromen, maar als de ballon in de buurt komt, stopt het! De electrostatische lading 'verbindt' de moleculen in het slijm. Je kunt zelfs stukjes laten afbreken door met de ballon in de buurt van de straal te wiebelen.

Suiker maakt je dom!

Wetenschappers in Amerika hebben ontdekt dat suiker je dom kan maken. Ze hebben een groep ratten op een dieet gezet met heel veel suiker en een andere groep ratten gaven ze normaal rattenvoer. Alle ratten hadden vantevoren een route door een doolhof geleerd. De groep die het meeste suiker kreeg, kon zich de route niet goed meer herinneren.

Volgens de wetenschappers betekent dit onderzoek dat veel suiker ervoor zorgt dat je minder goed leert en je kunt er geheugenverlies van krijgen! Als je genoeg omega-3 vetzuren binnenkrijgt (uit vis of noten, bijvoorbeeld), kun je het effect wel een beetje remmen.

een beetje mag wel, maar dit is te veel!

Nou, dat wordt dus pure chocolade met nootjes bij het leren voor een proefwerk, in plaats van die lollies...

Experiment: Extraheer je eigen DNA!

In iedere levende cel bevindt zich DNA, het erfelijk materiaal. DNA staat voor desoxyribonucleic acid, maar dat mag je vergeten. DNA is een molecuul wat al in de 19e eeuw is ontdekt, maar pas in de 20e eeuw hebben wetenschappers uitgevonden hoe het er uit ziet en wat het precies doet. Eigenlijk staat er in een soort code in wat voor kleur ogen je hebt, hoe groot je handen worden en of je krullen of steil haar hebt. Dat zijn dingen die je van je ouders krijgt en daar kun je niets aan veranderen.

Je kunt thuis niet de code lezen die in je DNA staat, maar je kunt de moleculen wel zichtbaar maken.

Dit heb je nodig:

• water
• twee theelepels afwasmiddel
• één theelepeltje keukenzout
• een theelepel
• (ontsmettings-) alcohol
• kleine beker
• groot (limonade-) glas

Dit moet je doen:

Stap 1:

Spoel je mond schoon met water. Je wil natuurlijk je eigen DNA zichtbaar maken, niet het DNA van het dier of de plant die je daarnet hebt gegeten...

Stap 2:

Spoel nog een keer met een klein slokje water. Daarmee spoel je cellen los van de binnenkant van je mond. Uit die cellen gaan we DNA halen. Spoel ongeveer een minuut of twee en spuug het water uit in de kleine beker.

Stap 3:

Doe één theelepeltje zout bij je uitgespuugde vloeistof en doe er ook twee theelepels afwasmiddel bij. Roer alles zachtjes door, zodat er geen schuim ontstaat.

Stap 4:

Giet alles over in het grote glas. Giet voorzichtig, langs de rand van het glas, de alcohol erbij tot het glas ongeveer halfvol is. Als je dit goed doet, ontstaat er een laag alcohol bovenop het water. Zet alles ongeveer een half uur lang op een veilige plek. Daarna zoek je in de alcohol-laag naar wittige sliertjes - dat is je DNA!

Dit gebeurt er:

Door goed te spoelen, maak je cellen los van de binnenkant van je wang. Daar zit hetzelfde DNA in als in je spieren, je hersenen en zelfs je oog! Dat komt omdat je in de buik van je moeder gegroeid bent uit één celletje. Dat celletje had hetzelfde DNA als alle cellen waar je nu uit bestaat. Om het DNA eruit te halen, moeten de cellen eerst kapot gemaakt worden. Daarvoor gebruik je afwasmiddel. Door de negatieve lading van je DNA-moleculen, wordt het aangetrokken tot de positief geladen ionen van het keukenzout. Je DNA valt uit elkaar in water, maar niet in alcohol. Daarom zie je de sliertjes van de uitgerolde moleculen in die laag. Als je wilt, kun je een beetje alcohol in een potje doen om je eigen DNA in te bewaren. Je moet het dan voorzichtig (met een lepel) uit het glas halen en voorzichtig in het potje doen.

Apencultuur

Mensen hebben cultuur. Dat wil zeggen dat wij dingen doen volgens een patroon dat bij ons volk past en dat wij kunst maken. Cultuur wordt ook wel gezien als tegengestelde van 'natuur'. Het kan dan alles betekenen dat niet door de natuur, maar door de mens gemaakt is.

Cultuurverschillen vind je bijvoorbeeld in de kunst. Nederlandse kunstenaars maakten in de 17e eeuw heel andere schilderijen dan Japanse kunstenaars, omdat ze een andere cultuur hadden. Tegenwoordig hebben we televisie en internet en komen alle culturen steeds dichter bij elkaar en worden we één volk.

Wetenschappers hebben zich lang afgevraagd of dieren ook cultuurverschillen kennen. Chimpansees gebruiken soms andere gereedschappen als ze ver uit elkaar wonen, maar dat is meestal omdat ze op de andere plek niet die éne stok kunnen vinden. Pas geleden hebben wetenschappers uitgevonden dat ook chimpansees die dicht bij elkaar wonen een verschillende cultuur kunnen hebben.
Sommige chimpansees gebruiken altijd een steen om noten te kraken. Dat werkt namelijk altijd. Die stenen worden dan ook bewaard. Chimpansees die vlakbij wonen, gebruiken later in het jaar ook stokken om de noten te kraken. Later in het jaar zijn de noten zachter en stokken vind je overal.

Nu wetenschappers hebben ontdekt dat apengroepen die vlak bij elkaar wonen, toch andere culturen kunnen hebben en ook bij elkaar op bezoek gaan, kunnen ze misschien meer leren over de mensenculturen en hoe die zijn ontstaan. Kijk maar eens op het schoolplein of je cultuurverschillen kunt ontdekken: wie staan er altijd bij de zandbak en wie zijn er tikkertje aan het spelen? Misschien zie je nog meer verschillen in de kleding, de kapsels of hoe ze praten. Eigenlijk net als bij apen dus...