Experiment: Hoeveel muntjes passen er in een glas water?

Dit is een leuk experiment omdat je de uitkomst misschien niet verwacht. Je kunt verschillende soorten munten testen, of misschien zelfs andere voorwerpen!

Dit heb je nodig:
- een glas
- water
- munten (10 tot 20, afhankelijk van de grootte)

Dit moet je doen:
Stap 1:
Vul het glas helemaal met water. Vul het glas zover dat het water een beetje bol boven het glas uitkomt.

Stap 2:
Vorm een hypothese. Dat betekent dat je een wetenschappelijke gok doet naar de uitkomst: Hoeveel muntjes denk je dat er in het glas kunnen voordat het water overloopt? Eén? Vijf? Twintig? Schrijf maar op wat jij denkt.

Stap 3:
Doe één voor één de muntjes in het water door ze voorzichtig met de rand in het water te laten zakken en dan te laten vallen. Op deze manier wordt het water nauwelijks verstoord en lukt het het beste.

Dit gebeurt er:
Water heeft 'oppervlaktespanning'. Dat betekent dat de watermoleculen elkaar vasthouden aan het oppervlak, waardoor er een soort velletje ontstaat.

De oppervlaktespanning (het velletje) zorgt ervoor dat het water boven het glas kan uitkomen, zonder dat het overstroomt. Bijna alsof je heel langzaam een ballon opblaast. Een ballon gemaakt van water èn gevuld met water. Als je een muntje in het water laat zakken, houdt de oppervlaktespanning alles bij elkaar. Maar als je het muntje er te hard in laat vallen, plonst het water weg, omdat het 'velletje' breekt.

Hoe kan dat?
Watermoleculen willen graag aan elkaar blijven zitten, maar zitten ook graag aan andere dingen. De krachten waardoor dat gebeurt, noemen we adhesie en cohesie.
-Adhesie betekent dat het graag aan andere dingen blijft 'plakken'. Door adhesie kun je bijvoorbeeld 'watersturen', net als Avatar! Onder de douche kun je water over je arm laten stromen en met je vingers mikken waar het naartoe stroomt. De watermoleculen blijven zo lang mogelijk aan je arm plakken, totdat ze aan het uiteinde zijn, waar de druppels eraf glijden.
-Cohesie betekent dat watermoleculen graag aan elkaar blijven 'plakken'. Daardoor vormt water druppels en ontstaat er oppervlaktespanning. Door oppervlaktespanning kunnen sommige insecten over water 'lopen'!

Als het glas nog niet helemaal vol is met water, zie je de rand van het water tegen het glas omhoog kruipen. Dit zie je het beste in een smal glas. Dat komt door de adhesie van het water tegen het glas. Helemaal aan de bovenkant wil het water nog steeds aan het glas plakken, maar als het glas te vol is, wordt het bij elkaar gehouden door cohesie.

Beestjes in de koffie?

Heb je wel eens insecten gegeten? Vast wel. Zelfs zonder dat je het wist! Kijk maar eens op de etiketten van voedselproducten of je er kleurstof E120 op ziet staan. Dat is een rode kleurstof, die gemaakt wordt van geplette schildluizen.

Die rode kleurstof wordt gebruikt in allerlei drankjes, snoepjes en ander voedsel met een rode kleur. Eigenlijk zitten er dus beestjes in.

schildluis - ieuw!

Die luisjes worden al heel lang gebruikt, bijvoorbeeld om stoffen te kleuren. De kleurstof heet dan 'karmijnrood'.

De luizen worden van de plant gehaald, geplet en gebruikt als verf of kleurstof.

Je proeft er misschien niks van, maar als je vegetariër bent, is het natuurlijk niet leuk als je zonder het te weten beestjes opeet. Daarom gaat de internationale koffieketen Starbucks voortaan kleurstof gebruiken die gemaakt is van tomaten en niet van beestjes. Jekkie, beestjes in de koffie...

Experiment: maak zelf een wolk!

Het is wel lente, maar deze week is het behoorlijk bewolkt! Dat komt omdat er veel vocht in de lucht zit en er een lage druk-gebied boven Nederland hangt. Lage druk betekent dat de deeltjes waarvan lucht gemaakt is, minder hard drukken dan normaal. Dat komt omdat er minder van zijn en omdat het koud is waardoor ze minder snel bewegen. Wolken ontstaan doordat kleine vochtdeeltjes druppeltjes gaan vormen. Dat doen ze meestal aan minuscule stofdeeltjes die in de lucht zweven.

Nu je dit allemaal weet, kun je je eigen wolk gaan maken!

Dit heb je nodig:

• een doorzichtige, schone frisdrankfles met een dop
• een lucifer
• water
• een volwassene

Dit moet je doen:

Stap 1:

Doe een beetje water in de fles, zodat het ongeveer een centimeter diep is. Draai de dop op de fles en schud even flink, zodat er overal druppels aan de zijwand zitten. Draai de dop weer van de fles.

Stap 2:

Vraag een volwassene om de lucifer aan te steken. Blaas de lucifer uit en vang de rook in de fles. De gedoofde lucifer mag ook in de fles. Draai snel de dop er op en zorg dat de fles goed is afgesloten!

Stap 3:

Knijp zo hard je kunt in de fles. Laat hem ineens los om een wolk te maken!

(je kunt ook een fietspomp gebruiken om druk op te bouwen, dan krijg je ook een 'dikkere' wolk)

Zo werkt het:

Eerst verspreid je het water door de fles. Daardoor kan het water alvast een beetje verdampen. Daarna doe je rook in de fles, dat zijn de stofdeeltjes waar druppeltjes aan kunnen vormen. Als je dan in de fles knijpt, gaat de luchtdruk omhoog en wordt de lucht een beetje warmer. Als je loslaat, daalt de druk ineens heel erg. Daarmee doe je hetzelfde als wat er in de natuur gebeurt en creeër je een echte wolk! Als je dan weer in de fles knijpt, gaat de wolk weg. Laat je los, dan komt 'ie weer terug, enzovoorts.

Pasen!

Dit weekend is het Pasen en kun je lekkere paaseitjes eten! Maar dat is niet waarom we Pasen vieren.
Vandaag is het Witte Donderdag, waarop het Laatste Avondmaal van Jezus herdacht wordt. Vlak daarna werd hij gearresteerd.

Morgen is het Goede Vrijdag en dan wordt herdacht dat Jezus gekruisigd werd en stierf.

Op zaterdag is het Stille Zaterdag, omdat dan alle kerkklokken stil blijven tot aan de Paasmis. Soms vertellen ouders aan hun kinderen dat de klokken allemaal naar Rome zijn gevlogen, om bij de Paus te zijn... Aan het einde van de zaterdag is het Paaswake en steken gelovige mensen kaarsen aan en bidden ze omdat ze geloven dat Jezus op die nacht weer is opgestaan uit de dood.
En dan is het Pasen op zondag en maandag! Met Pasen vieren christenen dat Jezus is opgestaan uit de dood en aan zijn apostelen verschijnt.

In het hele verhaal vind je geen paasei terug! Waar komen die dan vandaan?

Door de kerk was het vroeger verboden om eieren te eten tijdens de vastenperiode. Vasten duurt traditioneel van de woensdag na Carnaval (Aswoensdag) tot Pasen. Daarom aten mensen pas eieren tijdens Pasen en de oudste eieren werden mooi versierd.

Het verstoppen is al een hele oude traditie. Dat komt van de Germanen, die eieren begroeven in hun akkers, om ze vruchtbaar te maken voor het nieuwe jaar.

Veel plezier met het versieren, verstoppen, zoeken en eten van je paaseitje!

Experiment: maak je eigen sfeerkaarsje met 'special effects'

!!! WAARSCHUWING: DIT IS EEN EXPERIMENT MET MESSEN EN VUUR !!!

! GEVAAR !

Wil je dit experiment zelf proberen? Vraag dan altijd een volwassene om je te helpen. Aan het einde zul je een mooi kaarsje hebben dat leuk staat op de tuintafel.

Dit heb je nodig:

• mandarijn of sinaasappel
• olijfolie (of andere plantaardige olie)
• lange (barbeque-) aansteker
• schilmesje

Dit moet je doen:

Stap 1:

Snijd de mandarijn doormidden, zodat je de bovenkant en de onderkant apart hebt. Peuter de halve partjes er voorzichtig uit, want je wil het witte strengetje als lont gebruiken. Eet de partjes op (hartstikke gezond!).

Stap 2:

Druppel voorzichtig wat olijfolie rond je 'lontje'. Doe er niet teveel olie in. Als je lont helemaal onder staat, zal je kaars niet branden. Het witte van de schil moet er nat uitzien.

Stap 3:

Plaats je kaarsje op een hitte-bestendige ondergrond en steek je lont aan met de barbeque-aansteker. Het kan ook met een normale aansteker of zelfs met een lucifer, maar dan verbrand je waarschijnlijk je vingers.

Stap 4:

Gebruik de schil die je overhebt om in reepjes te scheuren. Houd de schil een paar centimeter bij het vlammetje vandaan en vouw hem zo hard dubbel dat 'ie knakt. Je zou een klein steekvlammetje moeten zien!

Zo werkt het:

De halve schil werkt net als bij een theelichtje om de olie binnen te houden. De olie zuigt in de lont en verdampt. De olie brandt zelf niet, de damp wel! Daarom wordt je kaarsje aan de onderkant niet warm (zet hem voor de zekerheid toch maar op een veilige ondergrond). Als je de schil met de mooie glimmende kant naar de vlam toe breekt, ontsnapt er een beetje citrusolie en dat vlamt! Dat zorgt voor een steekvlammetje...

dit is niet de steekvlam die je met een sinaasappelschilletje kunt maken...

Experiment: maak je eigen penicilline!

Penicilline is een zogenaamd 'antibioticum'. Dat is een medicijn waarvan bacteriën doodgaan en waarmee je ziektes kunt genezen die je kunt krijgen van bacteriën. Penicilline wordt gemaakt van een schimmel, die je eenvoudig zelf kunt kweken.

Dit heb je nodig:
- citroen
- schone, lege pot of blik
- water
- plastic folie of aluminium folie
- vergrootglas

Dit moet je doen:
Stap 1:
Doe de citroen in de pot of het blik. Doe er een paar druppels water bij en sluit alles goed af met de folie.

Stap 2:
Zet de opgesloten citroen minstens een week op een donkere plek, zoals de kelder of een keukenkastje.

Stap 3:
Neem na een week de citroen uit de pot of het blik. Bekijk hem goed met je vergrootglas. Je ziet allemaal groene donshaartjes. Zorg dat je de schimmelhaartjes niet aanraakt of er op ademt, misschien ben je wel allergisch!

Zo werkt het:
De groene, pluizige schimmel is eigenlijk een verzameling van miljoenen ééncellige plantjes die samen groeien. Het is dezelfde schimmel als in blauwe kaas en waarvan wetenschappers penicilline maken. Gooi na je onderzoek de pot of het blik met de folie en de citroen weg en was je handen. Je kunt de citroen ook nog gebruiken voor het experiment hieronder!


!!!Extra experiment!!!
Gebruik je geschimmelde citroen om ander fruit sneller rijp te laten worden.
Dit moet je doen:
Stop je geschimmelde citroen samen met onrijp fruit in een zak en leg deze weg. Leg ook wat onrijp fruit op een andere plaats, zodat je kunt controleren of de citroen verschil heeft gemaakt.
Controleer de zak na één dag en noteer je resultaten.
Dit gebeurt er:
De schimmel geeft ethyleen-gas af. Het gas van één citroen is genoeg om honderden stukken fruit sneller te laten rijpen. Was het rijpe fruit goed af voordat je het opeet!

Gezond = Gelukkig

Onderzoekers hebben van 5000 kinderen onderzocht of ze gelukkiger zijn door hoe ze leven. Wat blijkt? Jonge kinderen zijn vaak gelukkiger dan pubers. Natuurlijk verandert het leven van een puber heel erg: je gaat naar een nieuwe school, je lichaam verandert en je wordt zelfstandiger.
Dat zijn niet echt dingen waarvan je minder gelukkig wordt. Wetenschappers hebben ontdekt dat het te maken heeft met gezond eten en beweging.

Kinderen die veel groente en fruit eten, zijn ook veel gelukkiger dan kinderen die vooral veel chips en frisdrank gebruiken. Kinderen die ongezond eten, zijn vaker ongelukkig.

Soms lijkt het alsof je van snoep en zoete dingen blij wordt, maar dat duurt altijd maar kort. Je krijgt net zo veel energie uit een appel als uit één kleine mars, maar je doet veel langer met de energie uit een appel. Dat komt omdat je lichaam iets harder moet werken om alle voedingsstoffen eruit te halen. Je traint daarmee je lichaam van binnenuit en daar voel je je goed van!